محمد سعيد جانب اللهى
310
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
درگاهى مىگويند . - بچهاى كه در ماه رمضان به دنيا بيايد خسيس مىشود - بچهاى كه زياد گريه كند خوشآواز مىشود - اگر زن در دوران باردارى مار ديده باشد بچهاش زياد زبانش را از دهان بيرون مىآورد . - به بچهاى كه هنگام تولد دچار گرمى شود يا صورتش جوش داشته باشد مقدار كمى شكر سرخ حل شده در آب مىدهند . - بچهاى كه در ابتداى راه رفتن دمر خوابيده خود را بكشد ، بچه پشتش پسر است . - بچهاى كه در ابتداى راه رفتن با باسن و نشسته حركت كند ؛ بچه پشتش دختر است . - پوست ختنه بچه نوزاد را كباب كرده به نحوى به بچه مىخورانند كه چيزى از بدنش جدا نشود . - دست چرب به سر بچه بمالند كچل مىشود . - كنار رختخواب نوزاد پسر هفت روز تيغ برهنه مىگذارند تا مردى دلاور شود . - بچه چلهاى كه نحسى و زياد گريه مىكند ، شب چهارشنبهسورى سه مرتبه از زير نقارهخانه رد مىكنند و در قلكى گندم ريخته به زمين بزنند تا كبوتران دانههاى گندم را برچينند و بخورند ( جانب اللهى و آذرمهر : 26 - 27 ) . - در اصفهان پوست ختنه كودك را به نخ كشيده به پاى طفل مىبستهاند . - ارامنهء اصفهان زن تازهزا را وقتى براى نخستينبار به حمام مىرود ، در برابر در ورودى حمام سه بار صليب مىكشد و يك نفر در اين موقع كمى آب به بدن او مىپاشد . - باقىماندهء شير زن شيرده را مىدوشند و به جوى آب روان مىريزند تا شيرش فراوان و روان شود ( قوكاسيان ، خوشه ، 16 ) . تفأل : در قزوين اگر بيمار حالش بد باشد و بخواهند بدانند كه مردنى است يا شفا مىيابد . سه عدد سوزن را سراسر پنبه مىپيچند ، يكى را كلفتتر به نام اجل و ديگرى متوسط به نام پزشك و سومى را لاغر به نام بيمار مىنامند و هر سه را در كاسهء پر از آب مىاندازند . سوزنها روى آب مىچرخد ، اگر متوسط به لاغر نزديك شد چون پزشك است ، بيمار خوب مىشود ، اما اگر اجل به او نزديك شود بيمار خواهد مرد ( گلريز : 368 ) . نقش دندان كودك : اگر طفلى هنگام تولد دندان داشته باشد بدشگون است . در باور مردم ميبد پدرش مىميرد ، بايد او را از ديوار مستراح بالا ببرند و از طرف ديگر ديوار عمه يا دايى بچه را بگيرد ( تحقيقات ميدانى مؤلف ؛ نيز - گذردرمانى ) . در فارس اگر دندان طفل از بالا دربيايد ، پدر و مادر طفل خواهند مرد . براى پيشگيرى كودك